SANDOMIERZ

(woj. świętokrzyskie), stolica powiatu sandomierskiego, to miasto malowniczo położone na kilku wzgórzach opadającej ku Wiśle krawędzi Wyżyny Sandomierskiej oraz na Nizinie Nadwiślańskiej. Przez miejscowość przebiegają trakty drogowe i kolejowe o znaczeniu ogólnokrajowym i międzynarodowym, stała się więc ona ważnym ośrodkiem komunikacyjnym. Dzięki swym walorom przyrodniczym miasto od okresu międzywojennego jest również ośrodkiem turystyki krajoznawczej. Sandomierz zawdzięcza swój szybki rozwój dawnemu usytuowaniu przy węźle szlaków handlowych, łączących Małopolskę z ziemiami ruskimi. Gród, zajmujący pod koniec XI w. drugie miejsce (po Krakowie) jako ośrodek grodowo - miejski ziemi małopolskiej, otrzymał prawa miejskie w 1255 r. (według innych źródeł - przed 1227 r.). Od XIV w. rozwijał się tu handel wiślany zbożem, w związku z czym wybudowano wiele spichrzów; w XV w. rolę handlową osłabiła konkurencja Lublina i Lwowa. W XV - XVI w. w Sandomierzu często przebywał król z dworem, odbywały się zjazdy szlachty. To tutaj w 1570 r. odbył się zjazd różnowierców (luteranów, kalwinów i braci czeskich) i miało miejsce porozumienie w obronie przed kontrreformacją, tzw. zgoda sandomierska. W połowie XVII w. miasto podupadło wskutek działań wojennych. Rozwój Sandomierza utrudniał brak powiązań komunikacyjnych. Początki ożywienia gospodarczego datuje się na lata trzydzieste XX w. W czasie II wojny światowej w rejonie tym prowadzona była aktywna działalność partyzancka. Chlubą miasta jest duży zespół zabytkowy, m. in. gotycka katedra Narodzenia NMP (1360 - 1382), ratusz gotycki z połowy XIV w., zamek późnogotycki (XIV - XVI w.), fragmenty murów miejskich (XIV - XVI w.) z Bramą Opatowską, synagoga barokowa z 1758 r.; ponadto pod miastem znajdują się rozległe podziemia. Na terenie Sandomierza mieszczą się 4 uczelnie wyższe: Wyższa Szkoła Humanistyczno - Przyrodnicza, Nauczycielskie Kolegium Języków Obcych, Instytut Teologiczno-Katechetyczny im. Błogosławionego Wincentego Kadłubka oraz Wyższe Seminarium Duchowne. W Sandomierzu znajduje się stocznia oraz port rzeczny. W prawobrzeżnej części miasta płynie Trześniówka, dopływ Wisły; obie rzeki prowadzą wody pozaklasowe. Zanieczyszczenia wód powstają w większości poza granicami miejscowości.      www.sandomierz.pl